انواع اسباب بازی و طبقه بندی آنها

اسباب بازی یا همان تویز TOYS همان گونه که از نام آنها مشخص است شامل وسیله یا مجموعه ای از وسایل می باشد که جهت بازی کودکان یا به طور کلی استفاده کنندگان از آنها می باشند. پیشینه استفاده از اسباب بازی و قدمت آن به دوران بسیار کهن باز می گردد. نمونه اسباب بازی های کشف شده در مصر و ایران و چین، دلیلی بر این مدعا می باشد. اصولاً هدف از اسباب بازی ترغیب کودک به فعالیت جسمی و ذهنی و به دنبال آن تلاش برای شناسایی محیط پیرامون خود می باشد. به همین دلیل اسباب بازی ها عوامل موثری در رشد ذهنی و فکری کودکان به حساب می آیند. کارکرد اسباب بازی ها علاوه بر ترغیب جلب توجه کودک، به انتقال و آموزش مفاهیم اصولی نظیر رنگ، تعداد، اندازه، شکل و حجم می پردازد. همچنین اسباب بازی ها به افزایش دایره لغات و اسامی اشیاء در ذهن کودک منجر می شوند.

دسته بندی اسباب بازی ها:

طبق تحقیقات انجمن ملی اسباب بازی آمریکا که به عنوان یکی از با سابقه ترین مراجع در زمینه تحقیق و توسعه بر روی اسباب بازی در جهان فعالیت داشته است، الگویی از دسته بندی اسباب بازی ها به قرار زیر می باشد:

• اسباب بازی های جنگی: شامل اسباب بازی هایی است که در برگیرنده الگو و بازی های اکشن با تم مبارزه و جنگی می باشند. این اسباب بازی ها ممکن است دارای فیگور بدنی کامل نباشند.
• اسباب بازی ها با تم کاردستی و هنر: این اسباب بازی ها شامل گروه متنوعی از اقلام می شوند. از این موارد می توان به انواع مدادهای رنگی، شمعی و گچی، ماژیک و سطل اشاره نمود. سایر اسباب بازی هایی که در این طبقه قرار می گیرند شامل مواد با قابلیت استفاده مجدد نظیر خمیرهای بازی، شن بازی، اسلایم ها هستند. گروه دیگری از اسباب بازی ها که در این دسته قرار می گیرند شامل کیت ها و لوازم فنی نصب شونده می باشند. این موارد می توانند شامل مهره ها و یا کیت های نصب شونده بر روی تبلت ها و یا رایانه ها باشند.

• اسباب بازی های اکشن: انواع مختلفی از اسباب بازی ها نظیر اکسسوری هایی که با الگوی بازی های اکشن مرتبط هستند در این دسته بندی قرار می گیرند. لباس های نظامی و پلیسی، انواع موتور، خودروهای نظامی، ابزار آلات، اسلحه و ... در این دسته از اسباب بازی ها قرار می گیرند.
• اسباب بازی های ساخت و ساز و خانه سازی: این مجموعه شامل اسباب بازی های ساختنی و بلوک های مونتاژ کردنی می باشد. معمولاً مجموعه های ساختنی شامل اشکال مختلفی از چرخ ها، درخت ها، محیط شهری و ... می باشند که در کنار هم قابل عرضه هستند.
• اسباب بازی های کلکسیونی: شامل مجموعه کارت ها و بازی های کلکسیونی می باشد. از این دسته محصولات می توان به کارت های بازی که جنبه تجاری و کلکسیونی برای کودکان دارد و همچنین مواردی نظیر استیکرها، سری مداد، پاک کن و دفترچه های فانتزی اشاره کرد.
• لباس ها و پوشش ها: شامل مجموعه ای لباس های متنوع می باشد که معمولاً قهرمانان داستان ها در کارتون ها و یا انیمیشن های کودکانه به تن می کنند.
• عروسک ها: دسته بندی گسترده ای را شامل می شوند. تعدادی از عروسک ها در دسته عروسک های لاکچری قرار می گیرند. این عروسک ها معمولاً شامل عروسک های ترند و فشن می باشند. دسته بندی دیگری از عروسک ها شامل عروسک های خانکی و اکسسوری های همراه آنها است. دیگر طبقه بندی این نوع از عروسک ها شامل فیگورها و عروسک های مینی می باشد که معمولاً اندازه آنها در حدود 12 سانتیمتر خواهد بود. دسته پرطرفدار دیگیری که در این گروه قرار می گیرند شامل عروسک های نوزاد است که تقلیدی از نوزاد برای بازی کودکان محسوب می شوند.
• اسباب بازی های آموزشی: این دسته از اسباب بازی ها نیز در بردارنده طیف گسترده ای از سنین بازی برای کودکان می باشند. اسباب بازی های الکترونیکی که برای کودکان تا 3 سال را شامل می شوند در این دسته قرار دارند. دسته دیگر شامل اسباب بازی های الکترونیکی برای کودکان 3 تا 5 سال می باشد. دسته دیگر که شامل لوازم یادگیری و کمک آموزشی می باشند شامل انواع تبلت ها و گوشی های موبایل بوده که برای کودکان بالای 5 سال طراحی شده اند.
• تجهیزات آموزشی و بازی، نقشه، کره و نجوم: این گروه از اسباب بازی ها شامل نقشه های جغرافیایی معمولی یا خاص و کره های جغرافیایی و تمام لوازم آموزشی را شامل می شود. مبحث اصلی این لوازم کمک آموزشی، علوم مربوط به نجوم، شیمی و زمین شناسی را شامل می شود.

• بازی های فکری و پازل ها: شامل انواع مختلفی از اسباب بازی ها می شود. بازی های فکری شامل چالش هایی برای فکر و ذهن کودکان می شود. بازی های فکری پایه ای معمولاً توسط تعداد 2 نفره یا بیشتر انجام می شود که در این دسته قرار می گیرند. همچنین بازی های فکری کارتی – استراتژیک نیز گونه ای از بازی های فکری است که استراتژی های خاصی را بین تعداد 2 یا بیشتر نفرات شامل می شود. بازی های فکری دستی- الکترونیکی شامل نمایشگرها و بازی هایی هستند که تعداد دو یا بیشتر افراد با استفاده از صفحات الکترونیکی با آن بازی می کنند. بازی هایی که با دسته انجام می شوند به این گروه تعلق نداشته و در گروه بازی های ویدئویی قرار می گیرند.
• اسباب بازی های ورزشی: این دسته از اسباب بازی ها مواردی که مربوط به فعالیت های جسمی و ورزشی را شامل می شوند. بازی های با توپ و ورزشی و همچنین اسکیت ها، اسکوترها و اسکیت بردها نیز در این دسته قرار می گیرند.
• اسباب بازی و آلات موسیقی کودکان: این دسته از اسباب بازی ها که طیف وسیعی را شامل می شوند، مجموعه بزرگی از اسباب بازی ها و آلات موسیقی را در بر می گیرند که کودکان در سنین مختلف با آن ها مشغول بازی می شوند. نواختن آلات موسیقی و آشنایی با آنها برای کودکان مفرح و باعث یادگیری و پیگیری در آنان می شود.

جمع بندی:

با توجه به طبقه بندی گسترده ای که در بالا به آنها اشاره شد، لزوم انتخاب اسباب بازی های مناسب برای سنین مختلف در کودکان، همچنین توجه به علایق و سلیقه کودکان به بهبود علاقه و یادگیری مهارت های گوناگون در آنها می انجامد.